#OK! მსოფლიოს ყველაზე უცნაური მუზეუმები, რომლებიც ნამდვილად გაგაოცებთ

როცა მუზეუმს ვახსენებთ, უმეტესობას თვალწინ ისტორიული არტეფაქტები, ცნობილი მხატვრების ნამუშევრები ან უძველესი ცივილიზაციების ექსპონატები წარმოუდგება. თუმცა, მსოფლიოში არსებობს მუზეუმები, რომლებიც ამ სტერეოტიპს მთლიანად ანგრევს. აქ შეგიძლიათ ნახოთ გატეხილი ურთიერთობების „მტკიცებულებები“, ათასწლოვანი ტუალეტები, ძაღლების საყელოები, გაზონის საკრეჭები და ისეთი ექსპონატებიც, რომლებიც შეიძლება ერთდროულად გაგაცინოთ, გაგაოცოთ და ცოტათი შეგაშინოთ.

გატეხილი ურთიერთობების მუზეუმი (Museum of Broken Relationships) – ზაგრები, ხორვატია

მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი და ემოციური მუზეუმი 2010 წელს ზაგრებში გაიხსნა. მისი იდეა ორ ხორვატ ხელოვანს, ოლინკა ვიშტიცასა და დრაჟენ გრუბიშიჩს, საკუთარი დაშორების შემდეგ გაუჩნდათ. მათ გადაწყვიტეს, იმ ნივთებისთვის, რომლებიც დასრულებულ ურთიერთობებს გვახსენებს, განსაკუთრებული ადგილი შეექმნათ.

დღეს მუზეუმში მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან გაგზავნილი ათასობით ნივთია დაცული. თითოეულ ექსპონატს თან ახლავს ანონიმური ისტორია, რომელიც მფლობელმა დაწერა. აქ შეხვდებით სასიყვარულო წერილებს, ნიშნობის ბეჭდებს, ფოტოსურათებს, ბავშვობის სათამაშოებს, სამზარეულოს ნივთებს და ისეთ უცნაურ ექსპონატებსაც, როგორიცაა ყოფილი პარტნიორის ჭიპის ბუსუსი ან ნაჯახი, რომლითაც ერთ-ერთმა ადამიანმა განშორების შემდეგ ყოფილი პარტნიორის ავეჯი დაამტვრია.

მუზეუმი დღეს სიყვარულის დასრულების შესახებ ერთგვარ გლობალურ არქივად ითვლება და ნებისმიერ მსურველს საკუთარი ისტორიისა და ნივთის დატოვების შესაძლებლობასაც აძლევს.

ტუალეტების საერთაშორისო მუზეუმი (Museum of Toilets) – დელი, ინდოეთი

დიახ, ასეთი მუზეუმიც არსებობს და ის მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე უჩვეულო საგანმანათლებლო სივრცედ მიიჩნევა.

Sulabh International-ის მიერ დაარსებული მუზეუმი სანიტარიის განვითარების დაახლოებით 5 000-წლიან ისტორიას გვიყვება. ექსპოზიციაში წარმოდგენილია უძველესი ღამის ქოთნები, სამეფო ტუალეტები, ვიქტორიანული ეპოქის უნიტაზები, თანამედროვე ტექნოლოგიური მოდელები და სხვადასხვა ქვეყნის სააბაზანო კულტურასთან დაკავშირებული ნივთები.

ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო ექსპონატი საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-ის ტუალეტის ასლია, რომელიც, ისტორიული ცნობების მიხედვით, მეფეს სასახლის დარბაზშიც კი გამოჰქონდა. მუზეუმი ერთდროულად გვიყვება ჰიგიენის, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისა და ცივილიზაციის განვითარების ისტორიას.

ცუდი ხელოვნების მუზეუმი (Museum of Bad Art) – ბოსტონი, აშშ

ყველა ნამუშევარი შედევრი ვერ იქნება და სწორედ ამ იდეაზეა აგებული Museum of Bad Art. 1994 წელს გახსნილ მუზეუმში 800-მდე ისეთი ნამუშევარია დაცული, რომელიც იმდენად ცუდია, რომ სწორედ ამიტომ გახდა საინტერესო. აქ წარმოდგენილი ნახატები არც შემთხვევით მოხვედრილა ექსპოზიციაში — მუზეუმის გუნდი წლების განმავლობაში ეძებდა ისეთ ნამუშევრებს, რომლებიც წარუმატებელი შესრულების მიუხედავად, გარკვეულ მხატვრულ ღირებულებას მაინც ინარჩუნებდა.

ექსპოზიციაში შეხვდებით უცნაურ პორტრეტებს, არაპროპორციულ ფიგურებს, არასწორ პერსპექტივას და ისეთ ნახატებს, რომელთა ნახვისას ღიმილის შეკავება თითქმის შეუძლებელია. მუზეუმის დევიზია: „ხელოვნება, რომელიც ძალიან ცუდია იმისთვის, რომ უგულებელყონ.“

გაზონის საკრეჭების მუზეუმი (Lawnmower Museum) – ინგლისი

ერთი შეხედვით, გაზონის საკრეჭებს მუზეუმი ნამდვილად არ სჭირდება, თუმცა ინგლისში მდებარე British Lawnmower Museum ამის საპირისპიროს ამტკიცებს. აქ დაცულია ასობით სხვადასხვა ეპოქის საკრეჭი – ვიქტორიანული და ედვარდიანული პერიოდის ხელით სამართავი მოდელებიდან დაწყებული, თანამედროვე რობოტიზებული ტექნიკით დასრულებული.

მუზეუმის განსაკუთრებული სიამაყეა ის ექსპონატები, რომლებიც ბრიტანეთის სამეფო ოჯახის წევრებს ეკუთვნოდათ. კოლექციაშია პრინც ჩარლზისა და პრინცესა დიანას გაზონის საკრეჭებიც. დღეს ეს მუზეუმი ანტიკური ბაღის ტექნიკის ერთ-ერთ მთავარ კვლევით ცენტრადაც ითვლება.

სიკვდილის მუზეუმი (Museum of Death) – ნიუ ორლეანი, აშშ

ეს ნამდვილად არ არის ადგილი სუსტი ნერვების მქონე ადამიანებისთვის. Museum of Death სიკვდილის თემას ისტორიული, კრიმინოლოგიური და კულტურული კუთხით წარმოგვიდგენს. ექსპოზიციაში ინახება ცნობილი სერიული მკვლელების წერილები, დანაშაულის ადგილების ფოტოები, XIX საუკუნის გაკვეთის ინსტრუმენტები, ვიქტორიანული ეპოქის სამგლოვიარო სამკაულები, ცხოველების თავის ქალები და სხვადასხვა ეპოქის დაკრძალვის რიტუალებთან დაკავშირებული ნივთები.

მუზეუმის მიზანი არა შოკის გამოწვევა, არამედ იმის ჩვენებაა, თუ როგორ აღიქვამენ სიკვდილს სხვადასხვა კულტურა და როგორ განვითარდა კრიმინალისტიკა საუკუნეების განმავლობაში.

წამების მუზეუმი (Torture Museum) – ამსტერდამი, ნიდერლანდები

ამსტერდამის ისტორიულ ცენტრში მდებარე Torture Museum შუა საუკუნეების სამართლის ერთ-ერთ ყველაზე ბნელ მხარეს გვაცნობს. ექსპოზიციაში 40-ზე მეტი ისტორიული წამების იარაღისა და მოწყობილობის ასლია წარმოდგენილი. მათ შორისაა ინკვიზიციის სკამი, გილიოტინა, „თავის დამამსხვრეველი“, „სირცხვილის ფლეიტა“ და სხვა ინსტრუმენტები, რომლებიც საუკუნეების განმავლობაში სასჯელის აღსასრულებლად გამოიყენებოდა.

მუზეუმში თითოეულ ექსპონატს თან ახლავს ისტორიული განმარტება, ამიტომ ვიზიტორები არა მხოლოდ მოწყობილობებს, არამედ იმ ეპოქის სამართლებრივ სისტემასა და საზოგადოების დამოკიდებულებასაც ეცნობიან.

ძაღლის საყელოების მუზეუმი (Dog Collar Museum) – კენტი, ინგლისი

ლიდსის სასახლეში მდებარე Dog Collar Museum მსოფლიოში ერთადერთი მუზეუმია, რომელიც მთლიანად ძაღლების საყელოებს ეძღვნება. კოლექცია 130-ზე მეტ იშვიათ ექსპონატს მოიცავს. ყველაზე ძველი საყელო XV საუკუნით თარიღდება და ესპანური მასტიფისთვის იყო შექმნილი. მისი რკინის ეკლები მგლების თავდასხმისგან დასაცავად გამოიყენებოდა.

ექსპოზიციაში წარმოდგენილია ასევე სამეფო ოჯახების ძაღლებისთვის დამზადებული ოქროს, ვერცხლისა და ძვირფასი ქვებით გაფორმებული საყელოები, რომლებიც ცხადყოფს, თუ როგორ იცვლებოდა ადამიანისა და მისი ოთხფეხა მეგობრის ურთიერთობა საუკუნეების განმავლობაში.

რამენის მუზეუმი (Ramen Museum) – იოკოჰამა, იაპონია

ეს მხოლოდ მუზეუმი კი არა, ნამდვილი კულინარიული მოგზაურობაა. შენობაში 1958 წლის იაპონური ქუჩის ზუსტი რეკონსტრუქციაა შექმნილი – იმ პერიოდის, როდესაც სწრაფი მომზადების რამენი პირველად გამოჩნდა. მიწისქვეშა სართულებზე განთავსებულია იაპონიის სხვადასხვა რეგიონის ცნობილი რამენის რესტორნები, სადაც სტუმრებს კერძის მინი-ვერსიების დაგემოვნება შეუძლიათ.

მუზეუმში ასევე შეგიძლიათ გაიგოთ რამენის ისტორია, იხილოთ მისი განვითარების ქრონოლოგია და სპეციალურ სახელოსნოში საკუთარი ნუდლებიც დაამზადოთ.

პარიზის კანალიზაციის მუზეუმი (Paris Sewer Museum )– საფრანგეთი

პარიზის ერთ-ერთი ყველაზე უჩვეულო ღირსშესანიშნაობა ქალაქის მიწისქვეშ იმალება. Musée des Égouts de Paris ვიზიტორებს საშუალებას აძლევს, იმ გვირაბებში გაისეირნონ, რომლებიც პარიზის თანამედროვე ინფრასტრუქტურის საფუძველს წარმოადგენს. ქალაქის კანალიზაციის ქსელი დაახლოებით 2 600 კილომეტრს მოიცავს და მისი ისტორია შუა საუკუნეებიდან იწყება.

ექსპოზიციაში წარმოდგენილია ძველი სატუმბი სისტემები, გვირაბების რუკები, სპეციალური ტექნიკა და საინფორმაციო მასალები, რომლებიც გვიჩვენებს, როგორ იქცა პარიზი ერთ-ერთ ყველაზე მოწინავე ქალაქად სანიტარიისა და ურბანული დაგეგმარების თვალსაზრისით.

ბანანის მუზეუმი (International Banana Museum) – კალიფორნია, აშშ

თუ ფიქრობთ, რომ ბანანი მხოლოდ ხილია, ეს მუზეუმი აზრს შეგაცვლევინებთ. კალიფორნიაში მდებარე International Banana Museum მთლიანად ამ ერთი ხილის გარშემო შექმნილი ყველაზე დიდი კოლექციითაა ცნობილი. აქ 25 000-ზე მეტი ბანანთან დაკავშირებული ექსპონატია თავმოყრილი – ჭიქები, სათამაშოები, საათები, ტანსაცმელი, ტელეფონები, სამზარეულოს ნივთები, სუვენირები და დეკორაციები, რომელთაც ბანანის ფორმა ან გამოსახულება აქვს.

გარდა ექსპოზიციის დათვალიერებისა, სტუმრებს შეუძლიათ ბანანის თემატიკის დესერტები და ნაყინიც დააგემოვნონ. უცნაური კონცეფციის მიუხედავად, მუზეუმი გინესის რეკორდების წიგნშიც მოხვდა, როგორც მსოფლიოში ყველაზე დიდი ბანანის თემატიკის კოლექციის მფლობელი.

თმის მუზეუმი (Chez Galip Hair Museum) – ავანოსი, თურქეთი

კაპადოკიის ქალაქ ავანოსში მდებარე ეს მუზეუმი მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე უცნაურ კოლექციას ინახავს. გამოქვაბულში განთავსებულ სივრცეში 16 000-ზე მეტი ქალის თმის ღერია გამოფენილი, თითოეულს კი თან ახლავს მისი მფლობელის სახელი და საცხოვრებელი ადგილი.

მუზეუმის ისტორია 1979 წელს დაიწყო, როდესაც კერამიკოსს, ჩეზ გალიპს, ერთ-ერთმა სტუმარმა მოგონებად საკუთარი თმის ღერი დაუტოვა. მოგვიანებით ამ ტრადიციას სხვა ვიზიტორებიც შეუერთდნენ და დღეს ეს ადგილი ათასობით ადამიანის ისტორიას აერთიანებს. ყოველწლიურად რამდენიმე იღბლიან სტუმარს შემთხვევითი შერჩევით კერამიკის უფასო მასტერკლასსა და კაპადოკიაში მოგზაურობის შესაძლებლობასაც სთავაზობენ.

ვამპირების მუზეუმი (Le Musée des Vampires) – პარიზი, საფრანგეთი

პარიზის გარეუბანში მდებარე ვამპირების მუზეუმი მისტიკისა და გოთიკური კულტურის მოყვარულებისთვის ნამდვილი აღმოჩენაა. პატარა, მაგრამ უნიკალური სივრცე ფრანგმა მკვლევარმა ჟაკ სირჟანმა შექმნა და ის ვამპირებთან, დემონებთან და შუა საუკუნეების ლეგენდებთან დაკავშირებულ ათასობით ნივთს აერთიანებს.

ექსპოზიციაში ნახავთ იშვიათ წიგნებს, ისტორიულ დოკუმენტებს, ვამპირების შესახებ დაწერილ ხელნაწერებს, ფილმების რეკვიზიტებს, ანტიკურ ნივთებს, ჯვრებს, „ვამპირების მკვლელობის“ ნაკრებებსა და სხვადასხვა ეპოქის რელიკვიებს. მუზეუმი ხშირად მასპინძლობს ლექციებსა და თემატურ ტურებს, სადაც სტუმრები იგებენ, როგორ გადაიქცა ვამპირი საუკუნეების განმავლობაში ფოლკლორული არსებიდან თანამედროვე პოპკულტურის ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ პერსონაჟად.