მაგნიუმი, რომელიც ადამიანის ორგანიზმში მეოთხე ყველაზე გავრცელებული მინერალია, აუცილებელია ენერგიის წარმოებისთვის, ძილის ხარისხისთვის, სისხლის წნევის რეგულაციისთვის და კუნთების ფუნქციისთვის. თუმცა, ბევრ ადამიანს აკლია მაგნიუმი, რაც იწვევს კუნთების კრუნჩხვებს, ძილის პრობლემებს და მუდმივ დაღლილობას. კვლევები აჩვენებს, რომ მაგნიუმის დანამატი ეფექტურად ამცირებს არტერიულ წნევას, შაკიკის სიხშირეს და სისხლში გლუკოზის დონეს. მნიშვნელოვანია, რომ სწორად აირჩიოთ მაგნიუმის ფორმა: ძილის გაუმჯობესებისთვის რეკომენდებულია გლიცინატი, ზოგადი ჯანმრთელობისთვის კი ციტრატი. გააზრებული კვება და მაგნიუმით მდიდარი საკვები, როგორიცაა მწვანილი და თხილი, დაგეხმარებათ დეფიციტის თავიდან ასაცილებლად.
გორის ოჯახის მედიცინის ცენტრში ზოგადი პროფილის ექიმმა აღწერა სურათი, რომელსაც ის ხშირად ხედავს: 40-50 წლის პაციენტები, რომლებსაც აწუხებთ კუნთების კრუნჩხვები, ძილის პრობლემები, მუდმივი დაღლილობა, გაღიზიანებადობა და მსუბუქი შფოთვა. სისხლის ანალიზების შედეგები, ძირითადად, არაფრით გამორჩეულია. ფარისებრი ჯირკვალი წესრიგშია. სისხლის ანალიზი ნორმალურია. ამ პაციენტებს ხშირად უსვამენ „გადაწვის“ ან „ქრონიკული სტრესის“ დიაგნოზს და ისინი მკურნალობის გარეშე მიდიან. რაც ბევრ მათგანს აქვს საერთო — და რასაც იშვიათად ამოწმებენ — არის სუბკლინიკური მაგნიუმის დეფიციტი. შრატის მაგნიუმის ანალიზი, რომელსაც ლაბორატორიების უმეტესობა ატარებს, ასახავს ორგანიზმის მაგნიუმის საერთო მარაგის მხოლოდ 1%-ს. ქსოვილის დონეზე დეფიციტი არ ჩანს სტანდარტული სისხლის ანალიზით, თუმცა იწვევს ძალიან რეალურ და გავრცელებულ სიმპტომებს.
მაგნიუმი არის მეოთხე ყველაზე გავრცელებული მინერალი ადამიანის ორგანიზმში და მეორე ყველაზე გავრცელებული უჯრედშიდა კათიონი კალიუმის შემდეგ. ის წარმოადგენს კოფაქტორს 300-ზე მეტი ფერმენტისთვის და ასრულებს ცენტრალურ როლებს ატფ-ის სინთეზში (ყოველი უჯრედის ენერგეტიკული ერთეული), ცილების წარმოებაში, დნმ-ის სინთეზსა და აღდგენაში, ნერვ-კუნთოვან გადაცემაში და სისხლში გლუკოზის რეგულაციაში. ის, ასევე, საჭიროა D ვიტამინის აქტივაციისთვის — რაც იმას ნიშნავს, რომ მაგნიუმის დეფიციტმა შეიძლება შეაფერხოს D ვიტამინის ფუნქციონირება, მაშინაც კი, როცა D ვიტამინის დანამავს იღებთ. საუკეთესო საკვები წყაროებია მუქი ფოთლოვანი მწვანილები (ისპანახი, მანგოლდი), თხილი (ნუში, ბრაზილიური თხილი, ქინძისთავი), გოგრის თესლი, პარკოსნები, შავი შოკოლადი, უხეშად მანჭილი მარცვლეული და ზოგიერთი მინერალური წყალი. თანამედროვე საკვების დამუშავების პროცესი ამცირებს მაგნიუმის შემცველობას; დამუშავებული და გადამუშავებული საკვებით მდიდარი დიეტა მაგნიუმის დეფიციტის გარანტიაა.
ქართული კვლევა: საქართველოს სამედიცინო ჟურნალმა (GMJ) გამოაქვეყნა რეცენზირებული კვლევების მოკლე მიმოხილვები, რომლებიც მოიცავს კლინიკურ მტკიცებულებებს მაგნიუმისა და მასთან დაკავშირებული ნაერთების შესახებ. ამ კვლევების რეზიუმეები, რომლებიც ხელმისაწვდომია ვებგვერდზე news.gmj.ge, წარმოადგენდა საცნობარო წყაროებს ამ სტატიაში განხილული მტკიცებულებებისთვის.
მეცნიერება: რას აჩვენებს კვლევა რეალურად
მაგნიუმის დანამატი ზედმიწევნით შესწავლილია მრავალ პათოლოგიურ მდგომარეობაში. ყველაზე ძლიერი მტკიცებულებებია არტერიული წნევის შემცირება (34 რანდომიზებული კონტროლირებადი კვლევის მეტაანალიზი, −5,6 მმ.ვწყ.სვ. სისტოლური), შაკიკის პროფილაქტიკა (სიხშირის 40%-იანი შემცირება რამდენიმე რანდომიზებულ კონტროლირებად კვლევაში), სისხლში გლუკოზის დონის გაუმჯობესება მე-2 ტიპის დიაბეტის მქონე პაციენტებში, რომლებსაც აქვთ მაგნიუმის დაბალი დონე, და ძილის ხარისხის გაუმჯობესება ხანდაზმულებში. დეპრესიის კვლევა იზრდება: 2017 წლის რანდომიზებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ მაგნიუმის დანამატი ამცირებდა PHQ-9 დეპრესიის ქულებს 6 ერთეულით, ხოლო პლაცებოს შემთხვევაში — 1 ერთეულით, რაც მსუბუქ შემთხვევებში ზოგიერთი ანტიდეპრესანტის ეფექტს შეესაბამება. მნიშვნელოვანია, რომ ეფექტები ყველაზე გამოხატულია მათში, ვისაც დადასტურებული ან სავარაუდო დეფიციტი აქვს.
| Zhang და სხვ. 2016 (ჰიპერტენზია) | 34 რკკ, N=2,028; 300–500 მგ/დღეში | სისტოლური არტერიული წნევა −5,6 მმ.ვწყ.სვ.; დიასტოლური −2,8 მმ.ვწყ.სვ.; დოზაზე დამოკიდებული | ★★★★★ მეტაანალიზი |
| პეიკერტი და სხვ. 1996 წ. (Cephalalgia) | 81 პაციენტი შაკიკით, 12 კვირა, 600 მგ მაგნიუმის ციტრატი | შაკიკის სიხშირე −41,6% და −15,8% პლაცებოს შემთხვევაში; p<0,05 | RCT |
| გერერო-რომერო და სხვ. 2015 წ. (Diabetes Metab) | 116 ჰიპომაგნიემიური T2DM, 16 კვირა | უზმოზე გლუკოზა −20%; HbA1c −1,1% პლაცებოსთან შედარებით | RCT |
| აბასი და სხვ. 2012 (J Res Med Sci) | 46 ხანდაზმული უძილობით, 8 კვირა, 500 მგ | ძილის დრო +36 წთ; ძილის ეფექტურობა +13%; შრატის მელატონინი მნიშვნელოვნად გაიზარდა | RCT |
| ტარლეტონი და სხვ. 2017 წ. (PLOS ONE) | 126 მსუბუქი-ზომიერი დეპრესია; 6 კვირა | PHQ-9 შემცირდა −6 ქულით პლაცებოს −1 ქულასთან შედარებით; პასუხი 2 კვირის განმავლობაში | RCT |
| ბოილი და სხვ. 2017 წ. (Nutrients) | მაგნიუმის და სუბიექტური შფოთვის მიმოხილვა | სუბიექტური შფოთვის შემცირების თანმიმდევრული მტკიცებულება მაგნიუმის დანამავით უზრუნველყოფილ ჯგუფებში; ყველაზე მეტი სარგებელი მაგნიუმის დეფიციტის მქონე პირებში | ★★★★☆ სისტემატური მიმოხილვა |

ეფექტურობა მოთხოვნის მიხედვით
sheniekimi.ge