საქსტატის მონაცემებით, 2026 წლის მეორე კვარტალში საქართველოში დაქირავებით დასაქმებულთა საშუალო თვიურმა ნომინალურმა ხელფასმა 2 389,3 ლარი შეადგინა. თუმცა, ეს მაჩვენებელი სრულად ვერ ასახავს ქვეყანაში არსებულ სოციალურ-ეკონომიკურ მდგომარეობას. საშუალო ხელფასი ყველა დაქირავებით დასაქმებულის ანაზღაურების საშუალო არითმეტიკული მაჩვენებელია და მასზე მაღალანაზღაურებადი დასაქმებულების შემოსავლებიც მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს. შესაბამისად, საშუალო ხელფასის ზრდა ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ მოქალაქეების უმრავლესობას შემოსავალი იმავე ტემპით ეზრდება.
შემოსავლების სამსახურის 2025 წლის მონაცემებით, თვეში 1 200-დან 2 400 ლარამდე შრომის ანაზღაურება მხოლოდ 98 070 დასაქმებულს ჰქონდა, მაშინ როდესაც 851 270 პირის ანაზღაურება 1 200 ლარზე ნაკლები იყო. მათ შორის, 43 191 დასაქმებული თვეში მხოლოდ 500-600 ლარს იღებდა. ამასთან, წარმოდგენილი მონაცემებით, დასაქმებულთა მხოლოდ 24,7% იღებდა საშუალო თვიურ ნომინალურ ხელფასზე მაღალ ანაზღაურებას. ეს მონაცემები კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რატომ არ არის საკმარისი მხოლოდ საშუალო ხელფასის გამოყენება მოსახლეობის ეკონომიკური მდგომარეობის შესაფასებლად (ცხრ.1).
| დიაპაზონი | ფიზ.პირების რაოდენობა | დასაბეგრი შემოსავალი |
| მეტია 0 ლარზე და ნაკლებია 100 ლარზე | 4473 | 236,762.52 |
| მეტია ან ტოლია 100 ლარზე და ნაკლებია 200 ლარზე | 6029 | 881,420.52 |
| მეტია ან ტოლია 200 ლარზე და ნაკლებია 300 ლარზე | 6200 | 1,521,401.69 |
| მეტია ან ტოლია 300 ლარზე და ნაკლებია 400 ლარზე | 7299 | 2,535,142.73 |
| მეტია ან ტოლია 400 ლარზე და ნაკლებია 500 ლარზე | 4895 | 2,156,868.69 |
| მეტია ან ტოლია 500 ლარზე და ნაკლებია 600 ლარზე | 6880 | 3,663,756.50 |
| მეტია ან ტოლია 600 ლარზე და ნაკლებია 700 ლარზე | 7342 | 4,673,038.67 |
| მეტია ან ტოლია 700 ლარზე და ნაკლებია 800 ლარზე | 8449 | 6,331,242.88 |
| მეტია ან ტოლია 800 ლარზე და ნაკლებია 900 ლარზე | 5623 | 4,764,918.61 |
| მეტია ან ტოლია 900 ლარზე და ნაკლებია 1000 ლარზე | 5309 | 4,978,996.29 |
| მეტია ან ტოლია 1000 ლარზე და ნაკლებია 1100 ლარზე | 6835 | 7,060,380.58 |
| მეტია ან ტოლია 1100 ლარზე და ნაკლებია 1200 ლარზე | 5525 | 6,306,098.38 |
| მეტია ან ტოლია 1 200 ლარზე და ნაკლებია 2 400 ლარზე | 64647 | 112,977,623.78 |
| მეტია ან ტოლია 2 400 ლარზე და ნაკლებია 3 600 ლარზე | 53294 | 157,478,977.53 |
| მეტია ან ტოლია 3 600 ლარზე და ნაკლებია 4 800 ლარზე | 51034 | 213,359,617.21 |
| მეტია ან ტოლია 4 800 ლარზე და ნაკლებია 6 000 ლარზე | 42075 | 225,742,285.57 |
| მეტია ან ტოლია 6 000 ლარზე და ნაკლებია 7 200 ლარზე | 43188 | 282,576,917.07 |
| მეტია ან ტოლია 7 200 ლარზე და ნაკლებია 9 600 ლარზე | 82871 | 695,183,693.85 |
| მეტია ან ტოლია 9 600 ლარზე და ნაკლებია 12 000 ლარზე | 78134 | 841,254,269.49 |
| მეტია ან ტოლია 12 000 ლარზე და ნაკლებია 15 000 ლარზე | 96583 | 1,298,698,967.38 |
| მეტია ან ტოლია 15 000 ლარზე და ნაკლებია 20 000 ლარზე | 143433 | 2,493,395,561.79 |
| მეტია ან ტოლია 20 000 ლარზე და ნაკლებია 25 000 ლარზე | 121145 | 2,718,067,091.14 |
| მეტია ან ტოლია 25 000 ლარზე და ნაკლებია 30 000 ლარზე | 98074 | 2,687,590,747.91 |
| მეტია ან ტოლია 30 000 ლარზე და ნაკლებია 40 000 ლარზე | 124496 | 4,284,776,975.87 |
| მეტია ან ტოლია 40 000 ლარზე და ნაკლებია 50 000 ლარზე | 62453 | 2,779,346,113.98 |
| მეტია ან ტოლია 50 000 ლარზე და ნაკლებია 60 000 ლარზე | 34071 | 1,856,835,056.08 |
| მეტია ან ტოლია 60 000 ლარზე და ნაკლებია 70 000 ლარზე | 21113 | 1,363,970,124.76 |
| მეტია ან ტოლია 70 000 ლარზე და ნაკლებია 80 000 ლარზე | 14646 | 1,094,658,596.82 |
| მეტია ან ტოლია 80 000 ლარზე და ნაკლებია 90 000 ლარზე | 10150 | 860,133,405.02 |
| მეტია ან ტოლია 90 000 ლარზე და ნაკლებია 100 000 ლარზე | 7600 | 719,566,423.57 |
| მეტია 100 000 ლარზე | 35808 | 8,226,846,572.65 |
ცხრილი 1. ფიზიკური პირების შემოსავალი ხელფასის სახით 2025 წლის 12 თვის განმავლობაში
პრობლემის მეორე მნიშვნელოვანი განზომილება უმუშევრობაა. საქსტატის მონაცემებით, 2026 წლის მეორე კვარტალში საქართველოში უმუშევრობის დონე 13,8%-ს შეადგენდა, რაც 219,1 ათას უმუშევარ ადამიანს გულისხმობს. ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ყველა მათგანს საერთოდ არ გააჩნია შემოსავალი, რადგან უმუშევრობის სტატუსი და შემოსავლის არქონა ერთი და იგივე არ არის. თუმცა, ოფიციალური მონაცემები ნათლად აჩვენებს, რომ სამუშაო ძალის მნიშვნელოვანი ნაწილი დასაქმების მიღმა რჩება და სტაბილური შრომითი შემოსავლის მიღების შესაძლებლობა არ აქვს.
საქსტატის 2025 წლის მონაცემებით, ერთ სულ მოსახლეზე საშუალო თვიური შემოსავალი 663,5 ლარს შეადგენდა. ეს მაჩვენებელი დაქირავებით დასაქმებულთა ხელფასისგან განსხვავდება: იგი მოსახლეობის ერთ სულზე გადაანგარიშებულ შემოსავალს ასახავს და არა მხოლოდ ხელფასს. მიუხედავად ამისა, მისი განხილვა სხვა სოციალურ-ეკონომიკურ მონაცემებთან ერთად მნიშვნელოვანია, რათა შეფასდეს, რა რესურსი აქვს მოსახლეობას ყოველდღიური საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად.
სოციალური მდგომარეობის სრული სურათი მხოლოდ ხელფასის, უმუშევრობისა და ერთ სულ მოსახლეზე საშუალო შემოსავლის მაჩვენებლებით არ შემოიფარგლება. ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ინდიკატორია მოსახლეობის დავალიანება და ის ფინანსური ინსტრუმენტები, რომლებსაც ოჯახები ყოველდღიური ხარჯების დასაფარად მიმართავენ. როდესაც მიმდინარე შემოსავალი საკვების, საცხოვრებლის, კომუნალური გადასახადებისა და სხვა აუცილებელი ხარჯების დასაფარად საკმარისი არ არის, მოქალაქეები ხშირად სესხის აღებას მიმართავენ. ასეთ პირობებში მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებისა და ლომბარდების მომსახურება ზოგიერთი ოჯახისთვის არა დამატებითი მოხმარების, არამედ მიმდინარე ფინანსური დეფიციტის დაფარვის საშუალებად იქცევა.
საქართველოს ეროვნული ბანკის მონაცემებით, 2026 წლის აპრილისთვის მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებში ოქროსა და სხვა ძვირფასი სამკაულების უზრუნველყოფით არსებული სესხების მოცულობა 1,48 მილიარდ ლარს შეადგენდა. ეს 2025 წლის დეკემბრის 1,34 მილიარდ ლართან შედარებით დაახლოებით 140 მილიონი ლარით მეტია. ამ მონაცემის ინტერპრეტაციისას გასათვალისწინებელია, რომ გირაოში არსებული ქონების ღირებულების ცვლილება შესაძლოა უკავშირდებოდეს არა მხოლოდ სესხების მოცულობის ზრდას, არამედ ოქროს საბაზრო ფასის ცვლილებასაც. ამიტომ ეს მაჩვენებელი თავისთავად ვერ ადასტურებს, რომ იმავე ოდენობით გაიზარდა ფინანსურად გაჭირვებული ოჯახების რაოდენობა, თუმცა მოსახლეობის უზრუნველყოფილი დავალიანების მასშტაბს ნამდვილად წარმოაჩენს.
ოქროსა და სამკაულების გარდა, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებში გირაოს სახით არსებული სატრანსპორტო საშუალებების ღირებულება 135 მილიონ ლარს, ხოლო უძრავი ქონების ღირებულება 7,6 მილიონ ლარს შეადგენდა. ეს მონაცემები გვიჩვენებს, რომ საკრედიტო ურთიერთობებში მოქალაქეები სხვადასხვა ტიპის ქონებას იყენებენ ვალდებულებების უზრუნველსაყოფად. ამასთან, მნიშვნელოვანია ერთმანეთისგან გავმიჯნოთ გირაოში არსებული ქონება და ის ქონება, რომელიც მსესხებელმა ვალის გადაუხდელობის გამო საბოლოოდ დაკარგა — ეს უკანასკნელი ცალკე სტატისტიკურ აღრიცხვას საჭიროებს.
განსაკუთრებულ ყურადღებას იმსახურებს სესხებთან დაკავშირებული საპროცენტო ხარჯებიც. წარმოდგენილი მონაცემებით, 2026 წლის პირველ კვარტალში მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების საპროცენტო შემოსავალმა 135 მილიონი ლარი შეადგინა, საიდანაც 91,8 მილიონი ლარი ოქროსა და ძვირფასი სამკაულების უზრუნველყოფით გაცემულ სესხებზე მოდიოდა. ეს წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 57%-იანი ზრდაა. აღნიშნული ზრდა საყურადღებოა, რადგან საპროცენტო გადასახადები მსესხებლის ფინანსურ ტვირთს ზრდის. თუმცა, ამ მაჩვენებლის მიზეზების სრულად ასახსნელად საჭიროა სესხების მოცულობის, საპროცენტო განაკვეთების, სესხების რაოდენობისა და დაფარვის პირობების ერთობლივი შეფასება.
დასკვნა
ეკონომიკური ზრდა, საშუალო ხელფასის მატება და სხვა მაკროეკონომიკური მაჩვენებლები მნიშვნელოვანია, მაგრამ ისინი თავისთავად ვერ პასუხობს მთავარ კითხვას: რამდენად აისახება ქვეყნის ეკონომიკური განვითარება მოქალაქეების ყოველდღიურ ცხოვრებაზე? თუ მნიშვნელოვანი ნაწილის შემოსავალი აუცილებელი ხარჯების დასაფარად საკმარისი არ არის და ოჯახები მიმდინარე ფინანსური საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად სულ უფრო მეტად ეყრდნობიან ვალს, ეს სოციალური და ეკონომიკური პოლიტიკისთვის საყურადღებო სიგნალია. ამიტომ მოსახლეობის კეთილდღეობის შეფასებისას აუცილებელია არა მხოლოდ ეკონომიკური ზრდისა და საშუალო ხელფასის, არამედ მედიანური შემოსავლის, სიღარიბის, უთანასწორობის, შინამეურნეობების დავალიანებისა და ვალის გადაუხდელობის გამო დაკარგული ქონების მაჩვენებლების ერთობლივი ანალიზიც. საბოლოოდ, ეკონომიკის წარმატება მხოლოდ იმით არ უნდა იზომებოდეს, რამდენით გაიზარდა ქვეყნის ეკონომიკა, არამედ იმითაც, რამდენად შეუძლია მოქალაქეს საკუთარი შრომით ღირსეული ცხოვრების უზრუნველყოფა და ფინანსური სტაბილურობის შენარჩუნება.
ავტორი, ანალიტიკოსი
ალექსი ნონიაძე
paraleli პოლიტიკა