გავრცელებული სამედიცინო მითები და რეალობა – რას ამბობს მეცნიერება?

წაკითხვა: 2

ინტერნეტის, სოციალური ქსელებისა და ზეპირი გადმოცემების ეპოქაში სამედიცინო მითები ელვის სისწრაფით ვრცელდება. ზოგჯერ ისინი უბრალოდ მცდარია, ზოგჯერ კი შეიძლება ჯანმრთელობისთვის რეალური საფრთხეც შექმნას, რადგან ადამიანები სწორი მკურნალობის ნაცვლად დაუდასტურებელ რჩევებს ენდობიან.

ქვემოთ განვიხილავთ რამდენიმე ყველაზე გავრცელებულ მითს და იმას, თუ რას ამბობს მათ შესახებ თანამედროვე მედიცინა.

მითი №1 – ანტიბიოტიკები გრიპსა და გაციებას კურნავს

რეალობა:
გრიპისა და ჩვეულებრივი გაციების უმეტესობა ვირუსებით არის გამოწვეული, ხოლო ანტიბიოტიკები მხოლოდ ბაქტერიებზე მოქმედებს. მათი უსაფუძვლო მიღება არ აჩქარებს გამოჯანმრთელებას და ზრდის ანტიბიოტიკებისადმი რეზისტენტობის განვითარების რისკს, რაც მომავალში ინფექციების მკურნალობას ართულებს.

მითი №2 – თუ სიცხე არ გაქვთ, სერიოზულად ავად ვერ იქნებით

რეალობა:
ბევრი დაავადება შეიძლება მაღალი ტემპერატურის გარეშე მიმდინარეობდეს. მაგალითად, ზოგიერთი პნევმონია, გულის დაავადება, ონკოლოგიური ან ქრონიკული დაავადებები შესაძლოა სიცხით საერთოდ არ გამოვლინდეს. ამიტომ მხოლოდ ტემპერატურით ჯანმრთელობის მდგომარეობის შეფასება შეცდომაა.

მითი №3 – შაქარი ბავშვებს ჰიპერაქტიურს ხდის

რეალობა:
მრავალმა სამეცნიერო კვლევამ ვერ დაადასტურა, რომ შაქარი პირდაპირ იწვევს ჰიპერაქტიურობას. ხშირად ასეთი შთაბეჭდილება იქმნება იმის გამო, რომ ტკბილეულს ბავშვები დღესასწაულებზე ან ხმაურიან გარემოში მიირთმევენ, სადაც ისედაც მეტად აქტიურები არიან.

მითი №4 – ყოველდღიურად 2 ლიტრი წყლის დალევა ყველასთვის აუცილებელია

რეალობა:
წყლის საჭირო რაოდენობა დამოკიდებულია ასაკზე, სხეულის მასაზე, ფიზიკურ აქტივობაზე, კლიმატსა და ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე. ორგანიზმი სითხეს მხოლოდ წყლიდან არ იღებს – მას საკვებიდანაც ვიღებთ. უმეტეს შემთხვევაში წყურვილის შეგრძნება კარგი მაჩვენებელია იმისა, რომ ორგანიზმს სითხე სჭირდება.

მითი №5 – ვიტამინების დიდი დოზით მიღება ჯანმრთელობისთვის ყოველთვის სასარგებლოა

რეალობა:
ვიტამინების დეფიციტი ნამდვილად პრობლემაა, თუმცა მათი ზედმეტი მიღებაც შეიძლება საზიანო იყოს. განსაკუთრებით ცხიმში ხსნადი ვიტამინები (A, D, E და K) ორგანიზმში გროვდება და ჭარბი რაოდენობით ტოქსიკური ეფექტიც შეიძლება გამოიწვიოს.

მითი №6 – ბუნებრივი საშუალებები ყოველთვის უსაფრთხოა

რეალობა:
„ბუნებრივი“ არ ნიშნავს „უსაფრთხოს“. მცენარეულ პრეპარატებსაც შეიძლება ჰქონდეთ გვერდითი მოვლენები, ალერგიული რეაქციები ან სხვა მედიკამენტებთან ურთიერთქმედება. ამიტომ მათი მიღებაც ექიმთან შეთანხმებით არის რეკომენდებული.

მითი №7 – ვაქცინები აუტიზმს იწვევს

რეალობა:
ეს ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული და ყველაზე საფუძველგამოცლილი მითია. მრავალმა ფართომასშტაბიანმა საერთაშორისო კვლევამ ვერ აღმოაჩინა კავშირი ვაქცინაციასა და აუტიზმს შორის. თავდაპირველი კვლევა, რომელმაც ეს მითი გაავრცელა, მოგვიანებით გაყალბებულად იქნა მიჩნეული და სამეცნიერო ჟურნალიდან ამოღებული. ვაქცინები დღემდე მილიონობით ადამიანის სიცოცხლეს იცავს ინფექციური დაავადებებისგან.

მითი №8 – თუ ქოლესტერინი მაღალია, აუცილებლად იგრძნობთ

რეალობა:
მაღალი ქოლესტერინი ხშირად არანაირ სიმპტომს არ იწვევს. სწორედ ამიტომ მას „ჩუმ მკვლელსაც“ უწოდებენ. მისი აღმოჩენა ძირითადად მხოლოდ სისხლის ანალიზით არის შესაძლებელი, ხოლო დროულმა კონტროლმა შეიძლება გულის შეტევისა და ინსულტის რისკი მნიშვნელოვნად შეამციროს.

მითი №9 – კიბო ყოველთვის სასიკვდილო დაავადებაა

რეალობა:
თანამედროვე მედიცინაში მრავალი სიმსივნე წარმატებით მკურნალობს, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც დაავადება ადრეულ სტადიაზე ვლინდება. სკრინინგი, დროული დიაგნოზი და თანამედროვე თერაპია მნიშვნელოვნად ზრდის გადარჩენის შანსს.

მითი №10 – ინტერნეტში ნაპოვნი სამედიცინო რჩევა ექიმის კონსულტაციას ცვლის

რეალობა:
ინტერნეტში ბევრი სასარგებლო ინფორმაციაა, თუმცა არანაკლებია მცდარი ან დაუდასტურებელი რჩევებიც. თვითდიაგნოსტიკა და თვითმკურნალობა ხშირად არასწორ გადაწყვეტილებამდე მიდის. ჯანმრთელობის პრობლემების შემთხვევაში ყველაზე სანდო გზა კვალიფიციურ ექიმთან კონსულტაციაა.

რატომ არის სამედიცინო მითები საშიში?

მცდარმა ინფორმაციამ შეიძლება:

• დააგვიანოს სწორი დიაგნოზი;
• გამოიწვიოს არაეფექტური ან სახიფათო თვითმკურნალობა;
• შეამციროს ვაქცინაციისა და პრევენციული ღონისძიებების მიმართ ნდობა;
• გაზარდოს სერიოზული გართულებების რისკი.

მედიცინა მუდმივად ვითარდება და რეკომენდაციებიც ახალი მტკიცებულებების საფუძველზე იცვლება. ამიტომ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული ნებისმიერი ინფორმაციის გადამოწმება აუცილებელია მხოლოდ სანდო წყაროებში და სპეციალისტთან კონსულტაციით. მითებზე დაყრდნობილი გადაწყვეტილებები შესაძლოა ძვირად დაგვიჯდეს, ხოლო მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მედიცინა დღემდე ჯანმრთელობის დაცვის ყველაზე საიმედო გზად რჩება.

პოსტის ნავიგაცია