multimedia.ge ახალი ამბები 
წაკითხვა: 6
საბჭოთა ლიფტის ბაგირი რომ გაწყდეს — ჩავარდება თუ არა კაბინა და რა უნდა გააკეთოს ადამიანმა?
თბილისის მრავალ საცხოვრებელ კორპუსში ჯერ კიდევ მუშაობს საბჭოთა პერიოდში დამონტაჟებული ლიფტები. მათი ნაწილი რამდენიმე ათწლეულის წინ არის წარმოებული და მიუხედავად იმისა, რომ ლიფტის კონსტრუქციაში უსაფრთხოების მექანიზმები თავიდანვე იყო გათვალისწინებული, დროთა განმავლობაში ყველაზე მნიშვნელოვანი ხდება მათი ტექნიკური მდგომარეობა და რეგულარული შემოწმება.
ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული შიშია: რა მოხდება, თუ ლიფტის ტროსი გაწყდა?
ლიფტი პირდაპირ შახტის ფსკერზე ჩავარდება? – აუცილებლად არა!
საბჭოთა ლიფტების ტექნიკურ აღწერებში აღნიშნულია, რომ კაბინა და საპირწონე რამდენიმე პარალელურად მომუშავე ფოლადის კანატზე იყო დაკიდებული. შესაბამისად, ერთი კანატის დაზიანება ავტომატურად არ ნიშნავდა კაბინის თავისუფალ ვარდნას.
გარდა ამისა, ლიფტს გააჩნდა უსაფრთხოების მექანიზმები, რომელთა დანიშნულება სწორედ კაბინის სახიფათო სიჩქარით მოძრაობის შეჩერებაა. მათ შორის იყო სიჩქარის შემზღუდველი და ე.წ. ლოვიტელები — მექანიზმი, რომელიც საჭიროების შემთხვევაში კაბინას შახტის მიმართულების რელსებზე აჩერებს. საბჭოთა ტექნიკურ წყაროებში ლოვიტელები და სიჩქარის შემზღუდველი პირდაპირ არის მოხსენიებული ლიფტის უსაფრთხო ექსპლუატაციის მთავარ მოწყობილობებად.
როგორ არის ლიფტის კაბინა სინამდვილეში ჩამოკიდებული?
ბევრს წარმოუდგენია, რომ ლიფტის კაბინა უბრალოდ ერთ დიდ ტროსზეა ჩამოკიდებული. სინამდვილეში სისტემა გაცილებით უფრო რთულია.
კაბინის ზემოთ, მის მეტალის ჩარჩოზე, დამაგრებულია სპეციალური საბაგირო საკიდი. მასზე რამდენიმე ფოლადის საბაგირო ფიქსირდება. საბაგიროები ზემოთ მიდის და გადადის დიდ მბრუნავ შკივზე, რომელსაც ამწევი მექანიზმი ამოძრავებს.
როდესაც შკივი ბრუნავს, საბაგიროები მოძრაობს და კაბინა ზემოთ ან ქვემოთ გადაადგილდება.
მარტივად რომ წარმოვიდგინოთ, სქემა ასეთია:
ამწევი მექანიზმი → შკივი → ფოლადის საბაგიროები → კაბინის საკიდი → კაბინის ჩარჩო → კაბინა
მნიშვნელოვანია ისიც, რომ კაბინის დატვირთვა რამდენიმე საბაგიროზე ნაწილდება და არა მხოლოდ ერთზე.
რა იჭერს კაბინას ბაგირის გარდა?
აქ არის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ნაწილი.
ლიფტის კაბინას მხოლოდ საბაგიროები არ „იცავს“. მას აქვს სპეციალური უსაფრთხოების მექანიზმი — ლოვიტელები, რომლებიც კაბინის გვერდებზე ან მის ჩარჩოშია დაკავშირებული და მიმართულების რელსებთან მუშაობს.
ლიფტის შახტაში კაბინა ვერტიკალურ რელსებზე მოძრაობს. ჩვეულებრივ პირობებში ეს რელსები კაბინას სწორ მიმართულებას აძლევს.
თუ კაბინის სიჩქარე დასაშვებ ზღვარს მნიშვნელოვნად გადააჭარბებს, ამოქმედდება სიჩქარის შემზღუდველი. მისი საშუალებით უსაფრთხოების მექანიზმი ააქტიურებს ლოვიტელებს, რომლებიც კაბინას რელსებზე ამუხრუჭებენ და აკავებენ.
ანუ კაბინის უსაფრთხოება მხოლოდ ტროსზე არ არის დამოკიდებული.
პირობითად, სისტემას ასე შეიძლება შევხედოთ:
ბაგირები — კაბინის ძირითადი დაკიდება
მუხრუჭი — ამწევი მექანიზმის გაჩერება
სიჩქარის შემზღუდველი — ზედმეტი სიჩქარის აღმოჩენა
ლოვიტელები — კაბინის რელსებზე ავარიული დამუხრუჭება და შეკავება
ამიტომ თეორიული სცენარი „ტროსი გაწყდა და კაბინა პირდაპირ ფსკერზე ჩავარდა“ არ აღწერს ლიფტის უსაფრთხოების მთელ სისტემას.
რა ხდება ბაგირის გაწყვეტისას?
აქ მნიშვნელოვანია განსხვავება ტროსის ერთ-ერთი ნაწილის დაზიანებასა და კაბინის სრული დაკიდების დაკარგვას შორის.
თუ რამდენიმე საბაგიროდან ერთი დაზიანდა, დანარჩენებს შეიძლება კვლავ შეეძლოთ კაბინის შეკავება. სწორედ ამიტომ ლიფტებში რამდენიმე საბაგიროს გამოყენება უსაფრთხოების ერთ-ერთი ძირითადი პრინციპია.
თუ კი კაბინის მოძრაობა სახიფათოდ აჩქარდა, უსაფრთხოების სისტემა უნდა ამოქმედდეს. სიჩქარის შემზღუდველი აფიქსირებს გადაჭარბებულ სიჩქარეს და ლოვიტელების ამოქმედებას იწვევს. ლოვიტელები კაბინას მიმართულების რელსებზე აჩერებენ.
თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ ყველა ძველი ლიფტი დღეს ავტომატურად უსაფრთხოა.
რატომ არის ძველი ლიფტის მდგომარეობა მნიშვნელოვანი?
ლიფტის უსაფრთხოების სისტემა მხოლოდ იმ შემთხვევაში ასრულებს თავის ფუნქციას, თუ მისი ყველა კომპონენტი მუშა მდგომარეობაშია.
ათწლეულების განმავლობაში ექსპლუატაციაში მყოფ ლიფტში შეიძლება გაცვეთილი იყოს საბაგიროები, სამუხრუჭე სისტემა, კარის ჩამკეტები, რელსები, ელექტრული კომპონენტები ან უსაფრთხოების მექანიზმები.
ძველი საბჭოთა წესებიც ითვალისწინებდა საბაგიროების რეგულარულ შემოწმებას და მათი მდგომარეობის მიხედვით ექსპლუატაციიდან ამოღებას. მაგალითად, კანატზე გარკვეული რაოდენობის მავთულის გაწყვეტის, მნიშვნელოვანი ცვეთის ან სხვა დაზიანების აღმოჩენის შემთხვევაში მისი გამოყენება დაუშვებელი ხდებოდა.
ამიტომ ლიფტის ასაკი თავისთავად არ ნიშნავს, რომ ის აუცილებლად საშიშია, ისევე როგორც ახალი ლიფტი თავისთავად არ გამორიცხავს ტექნიკურ გაუმართაობას. მთავარი ფაქტორი კონკრეტული ლიფტის ტექნიკური მდგომარეობაა.
რა უნდა გააკეთოს ადამიანმა, თუ ლიფტი მოულოდნელად სწრაფად დაეშვა?
პირველი და ყველაზე მნიშვნელოვანი — არ ეცადოთ კარის ძალით გაღებას.
არ უნდა სცადოთ ლიფტიდან გადახტომა, შახტში გადასვლა ან კაბინის სახურავზე ასვლა.
თუ ლიფტი გაჩერდა ან მოძრაობა არანორმალურად შეიცვალა, გამოიყენეთ ავარიული ღილაკი ან კავშირის საშუალება, თუ ის ლიფტში არსებობს. აცნობეთ შესაბამის სამსახურს, რომ კაბინაში ხართ და დაელოდეთ პროფესიონალურ დახმარებას.
რატომ არ უნდა გადახტეს ადამიანი?
არსებობს პოპულარული მოსაზრება, თითქოს თუ ლიფტი ვარდება, ადამიანი ბოლო მომენტში უნდა გადახტეს.
ეს რეალური უსაფრთხოების მეთოდი არ არის.
მოძრავი კაბინის შიგნით ადამიანს პრაქტიკულად არ შეუძლია ზუსტად განსაზღვროს ვარდნის სიჩქარე და შეჯახებამდე დარჩენილი დრო. თანაც, ხტომა ვერ გააქრობს იმ ენერგიას, რომელიც კაბინის გაჩერებისას წარმოიქმნება.
ამიტომ ლიფტის ავარიის დროს თვითნებური მოქმედება შეიძლება დამატებით საფრთხედ იქცეს.
თუ ლიფტი სართულებს შორის გაჩერდა?
ეს ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული სიტუაციაა და ასეთ დროს ადამიანმა კაბინის დატოვება საკუთარი ძალებით არ უნდა სცადოს.
განსაკუთრებით საშიშია კარის გაღება მაშინ, როდესაც კაბინა სართულთან ზუსტად არ დგას. ადამიანი შეიძლება აღმოჩნდეს კაბინასა და სართულის იატაკს შორის არსებულ სივრცეში ან შახტში ჩავარდეს.
სწორი მოქმედებაა დახმარების გამოძახება და კაბინაში დარჩენა.
რა არ უნდა გააკეთოთ საბჭოთა ლიფტში ავარიის დროს
არ გააღოთ კარი ძალით.
არ გადახვიდეთ კაბინის სახურავზე.
არ ჩახვიდეთ ლიფტის შახტში.
არ სცადოთ კაბინის ხელით გადაადგილება.
არ ეცადოთ კაბინიდან გამოსვლას, თუ ის სართულთან ზუსტად არ არის გაჩერებული.
არ სცადოთ „ბოლო წამს“ გადახტომა.
თუ ლიფტი უცნაურად მუშაობს — გამოიყენოთ თუ არა?
თუ ძველ ლიფტში ხშირად ისმის უჩვეულო ხმაური, კაბინა ძლიერ ირყევა, კარები ცუდად იკეტება, ლიფტი სართულთან ძალიან მაღლა ან დაბლა ჩერდება, ან მოძრაობის დაწყებისას ძლიერი დარტყმა იგრძნობა, ასეთი ნიშნები უყურადღებოდ არ უნდა დარჩეს.
მგზავრმა პრობლემის შესახებ უნდა აცნობოს კორპუსის პასუხისმგებელ პირს ან ლიფტის მომსახურე კომპანიას.
საბჭოთა ლიფტის ბაგირის გაწყვეტა ავტომატურად არ ნიშნავს იმას, რომ კაბინა თავისუფლად ჩავარდება შახტის ფსკერზე. ასეთ ლიფტებში უსაფრთხოების სისტემები, მათ შორის რამდენიმე საბაგირო, სიჩქარის შემზღუდველი და ლოვიტელები, სწორედ მსგავსი ავარიული სიტუაციებისგან დაცვისთვის იყო გათვალისწინებული.
მაგრამ ათწლეულების წინ დამონტაჟებული ლიფტის შემთხვევაში მთავარი საკითხი მისი დღევანდელი ტექნიკური მდგომარეობაა. უსაფრთხოების მექანიზმი მხოლოდ მაშინ არის დამცავი, თუ ის გამართულია და სათანადოდ მოწმდება.
ამიტომ ძველი ლიფტის გამოყენებისას ყველაზე სწორი მიდგომა არც პანიკაა და არც იმის იმედი, რომ „ლიფტს არაფერი მოუვა“ — საეჭვო მუშაობის შემთხვევაში პრობლემა დროულად უნდა დაფიქსირდეს და ლიფტი ტექნიკურად შემოწმდეს.
Multimedia.ge-ს დამფუძნებელი და მთავარი რედაქტორი.
ინტერნეტ რესურსი 2018 წლიდან ფუნქციონირებს
