სად მიდის თბილისის კანალიზაციის წყალი და ბრუნდება თუ არა ის სასმელი წყლის სახით?

წაკითხვა: 2

თბილისში ყოველდღიურად ათასობით ოჯახი და ბიზნესი იყენებს წყალს სასმელად, საკვების მოსამზადებლად, ჰიგიენისა და საყოფაცხოვრებო მიზნებისთვის. გამოყენების შემდეგ ეს წყალი საკანალიზაციო, ანუ წყალარინების სისტემაში ხვდება. ჩნდება ბუნებრივი კითხვა: სად მიდის თბილისის კანალიზაციის წყალი, სად იწმინდება და საბოლოოდ სად ხვდება იგი?

თბილისის წყალარინების სისტემა

Georgian Water and Power-ის ოფიციალური ინფორმაციით, თბილისის წყალარინების ქსელის საერთო სიგრძე დაახლოებით 1600 კილომეტრია. მათ შორის დაახლოებით 1000 კილომეტრი ქუჩის ქსელს, ხოლო 600 კილომეტრი კვარტალურ და ეზოს ქსელებს მოიცავს. ქალაქის მთავარი მაგისტრალური საკანალიზაციო კოლექტორის სიგრძე 72 კილომეტრია.

თბილისის წყალარინების სისტემა ძირითადად თვითდინებით მუშაობს. ქალაქში წარმოქმნილი ჩამდინარე წყლები საკანალიზაციო ქსელის გავლით გროვდება და მთავარ კოლექტორში გადადის. GWP-ის ოფიციალურ გვერდზე მითითებულია, რომ თბილისის ჩამდინარე წყლები წყალარინების ქსელის საშუალებით გარდაბნის გამწმენდ ნაგებობამდე მიემართება.

თბილისის საკანალიზაციო სისტემის განვითარება და რეაბილიტაცია წლების განმავლობაში მიმდინარეობდა. GWP-ის მიერ გამოქვეყნებული ერთ-ერთი პროექტის აღწერაში ნათქვამია, რომ წყალარინების ცალკეული ქსელების რეაბილიტაციისა და ახალი კომუნიკაციების მოწყობის შედეგად თბილისის ჩამდინარე წყლები მთავარ გამყვან კოლექტორში უნდა გაერთიანებულიყო და საბოლოოდ გარდაბნის გამწმენდ ნაგებობამდე მისულიყო.

გარდაბნის გამწმენდი ნაგებობა

თბილისის წყალარინების სისტემის ერთ-ერთი მთავარი ობიექტია გარდაბნის ჩამდინარე წყლების გამწმენდი ნაგებობა. GWP-ის ოფიციალურ ინფორმაციაში აღნიშნულია, რომ ნაგებობის საპროექტო სიმძლავრე დღეში დაახლოებით 1 მილიონი კუბური მეტრია.

აქ მნიშვნელოვანია ერთი გარემოების გათვალისწინება. თბილისის კანალიზაციის ინფრასტრუქტურა ათწლეულების განმავლობაში სერიოზული პრობლემების წინაშე იდგა. მსოფლიო ბანკის ძველ დოკუმენტებში აღწერილია, რომ წარსულში გარდაბნის გამწმენდი ნაგებობა მძიმე ტექნიკურ მდგომარეობაში იყო და თბილისის ჩამდინარე წყლების მნიშვნელოვანი ნაწილი არასაკმარისი გაწმენდის პირობებში ხვდებოდა მტკვარში. ეს ინფორმაცია ეხება იმ პერიოდის მდგომარეობას და არ უნდა იქნეს ავტომატურად გადმოტანილი დღევანდელ რეალობაზე.

შემდგომ წლებში წყალარინების ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება და გარდაბნის გამწმენდი ნაგებობის მოდერნიზაცია ერთ-ერთ მნიშვნელოვან საინვესტიციო მიმართულებად იქცა. GWP-ის 2015 წლის მასალაში საუბარია გარდაბნის გამწმენდი ნაგებობის თანამედროვე სტანდარტებით რეაბილიტაციის დაწყებაზე. უფრო ახალი, 2024 წლის მდგრადობის ანგარიშშიც აღნიშნულია, რომ თბილისის ურბანული განვითარების პარალელურად გაიზარდა წყალარინების სისტემის მოდერნიზაციის საჭიროება და კომპანიის მიზანია გარდაბნის გამწმენდი ნაგებობის მუშაობა საქართველოს კანონმდებლობისა და შესაბამისი ევროპული მოთხოვნების მკაცრ სტანდარტებთან შესაბამისობაში იყოს.

რა ხდება გაწმენდის შემდეგ

კანალიზაციის წყლის საბოლოო დანიშნულება განსხვავდება სასმელი წყლის სისტემისგან. გაწმენდილი ჩამდინარე წყალი არ მიემართება თბილისის სასმელი წყლის ქსელში და არ ხდება მისი პირდაპირი დაბრუნება მოსახლეობის ონკანებში.

თბილისის სასმელი წყლის სისტემა ცალკე ინფრასტრუქტურაა. GWP-ის ოფიციალური ინფორმაციით, თბილისის წყალმომარაგებაში გამოიყენება როგორც მიწისქვეშა, ისე ზედაპირული წყლის წყაროები. მათ შორისაა არაგვის ხეობის მიწისქვეშა წყლები, ჟინვალის წყალსაცავი და თბილისის ზღვის წყლის სისტემა, რომელიც შესაბამის გამწმენდ ნაგებობებში მუშავდება. გაწმენდისა და სტანდარტებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფის შემდეგ წყალი რეზერვუარებსა და სადისტრიბუციო ქსელში მიეწოდება მოსახლეობას.

ამიტომ თბილისის დღევანდელი წყალმომარაგების სისტემა არ მუშაობს პრინციპით, რომ მოსახლეობის მიერ გამოყენებული კანალიზაციის წყალი პირდაპირ იწმინდება და ისევ ონკანში ბრუნდება.

თუმცა არსებობს უფრო ფართო, ბუნებრივი წყლის ციკლი

მიუხედავად იმისა, რომ კანალიზაციის წყალი პირდაპირ სასმელი წყლის ქსელში არ ბრუნდება, წყლის ბუნებრივი ციკლის თვალსაზრისით იგი გარემოსგან სრულად განცალკევებული არ არის.

წყალი, რომელიც ადამიანებმა გამოიყენეს და შემდეგ წყალარინების სისტემაში მოხვდა, გაწმენდის შემდეგ გარემოში ბრუნდება. გარემოში მოხვედრილი წყალი შეიძლება მონაწილეობდეს მდინარის, მიწისქვეშა წყლებისა და სხვა წყლის რესურსების ბუნებრივ ციკლში. წყალი ბუნებაში მუდმივად მოძრაობს და დროთა განმავლობაში სხვადასხვა ფორმას იღებს. ამიტომ გრძელვადიან პერსპექტივაში შესაძლებელია, რომ წყლის ცალკეული მოლეკულები კვლავ აღმოჩნდეს სხვა წყლის სისტემაში.

ეს არ ნიშნავს, რომ თბილისის მოსახლეობა დღეს კანალიზაციის წყალს სვამს. სასმელი წყლის სისტემა ცალკე წყაროებიდან მარაგდება და მისი ხარისხი ცალკე კონტროლდება. GWP-ის ოფიციალური ინფორმაციის მიხედვით, სასმელი წყლის ხარისხის მონიტორინგი მიმდინარეობს როგორც სათავე ნაგებობებზე, ისე ქალაქის წყალმომარაგების ქსელში, ხოლო ქიმიური და მიკრობიოლოგიური კონტროლი უწყვეტ რეჟიმში ხორციელდება.

მნიშვნელოვანია კიდევ ერთი განსხვავება

მსოფლიოში არსებობს ტექნოლოგია, რომლის საშუალებითაც სათანადოდ დამუშავებული ჩამდინარე წყალი შეიძლება გამოყენებულ იქნეს სასმელი წყლის წარმოებისთვის. ასეთ სისტემებში წყალი გადის მრავალსაფეხურიან, მაღალტექნოლოგიურ დამუშავებას, მათ შორის მემბრანულ ფილტრაციას, უკუ ოსმოსს, დეზინფექციას და სხვა პროცესებს. ზოგი ქვეყანა იყენებს ე.წ. არაპირდაპირ სასმელ ხელახალ გამოყენებას, როდესაც მაღალ დონეზე გაწმენდილი წყალი ჯერ ბუნებრივ ან ხელოვნურ წყალსაცავში ხვდება და შემდეგ კვლავ მუშავდება სასმელი წყლის სტანდარტების შესაბამისად.

თბილისში ასეთი პირდაპირი სისტემა, რომლის დროსაც საკანალიზაციო წყალი სპეციალური მრავალსაფეხურიანი ტექნოლოგიით გაწმენდის შემდეგ სასმელი წყლის ქსელში ბრუნდება, ამჟამად არ მოქმედებს.

შედეგად, თბილისის წყლის გზა პირობითად ასე შეიძლება წარმოვიდგინოთ:

სახლი და სხვა შენობები

წყლის გამოყენება

წყალარინების საკანალიზაციო ქსელი

მთავარი საკანალიზაციო კოლექტორი

გარდაბნის ჩამდინარე წყლების გამწმენდი ნაგებობა

გაწმენდილი ჩამდინარე წყლის გარემოში დაბრუნება

მდინარეებისა და სხვა წყლის რესურსების ბუნებრივი ციკლი

ამავე დროს, სასმელი წყლის გზა ცალკე სისტემაა:

არაგვის ხეობის მიწისქვეშა წყლები და სხვა წყლის წყაროები

წყლის აღება

საჭიროების შემთხვევაში დამუშავება და გაწმენდა

რეზერვუარები და სატუმბი სადგურები

თბილისის წყალმომარაგების ქსელი

მომხმარებლის ონკანი

თბილისში გამოყენებული წყალი კანალიზაციაში მოხვედრის შემდეგ ქალაქის წყალარინების სისტემით მიემართება გარდაბნის მიმართულებით, სადაც მისი გაწმენდა ხდება შესაბამის ინფრასტრუქტურაში. გაწმენდილი ჩამდინარე წყალი არ ბრუნდება პირდაპირ თბილისის ონკანებში. თბილისის სასმელი წყლის სისტემა ცალკე წყაროებზე და ცალკე წყალმომარაგების ინფრასტრუქტურაზეა დაფუძნებული.

ამასთან, წყალი ბუნებაში მუდმივად ცირკულირებს. ამიტომ, ფართო ეკოლოგიური და ჰიდროლოგიური თვალსაზრისით, ნებისმიერი წყალი საბოლოოდ ბუნებრივ წყლის ციკლში მონაწილეობს. განსხვავება ის არის, რომ სასმელი წყლის მისაღებად აუცილებელია წყლის ხარისხის შესაბამისი კონტროლი და დამუშავება. სწორედ ამიტომ არის მნიშვნელოვანი არა მხოლოდ საკანალიზაციო წყლის გაწმენდა, არამედ მდინარეებისა და მიწისქვეშა წყლების დაცვაც.

წყაროები

Georgian Water and Power, Sewerage. თბილისის წყალარინების ქსელის ოფიციალური აღწერა და გარდაბნის გამწმენდი ნაგებობის შესახებ ინფორმაცია.

Georgian Water and Power, Water Supply and Distribution. თბილისის სასმელი წყლის წყაროებისა და წყალმომარაგების სისტემის ოფიციალური აღწერა.

Georgian Water and Power, Water Quality. თბილისის სასმელი წყლის ხარისხის კონტროლისა და მონიტორინგის ოფიციალური ინფორმაცია.

Georgian Water and Power, ქვემო ფონიჭალაში წყალარინების სისტემის რეაბილიტაციის პროექტი.

World Bank, Tbilisi Water Supply and Sanitation Project. თბილისის წყალარინების სისტემის ისტორიული მდგომარეობის შესახებ დოკუმენტი.

Aqualia Georgia, Sustainability Report 2024. გარდაბნის ჩამდინარე წყლების გამწმენდი ნაგებობის მოდერნიზაციის საჭიროებისა და მიზნების შესახებ ინფორმაცია.

პოსტის ნავიგაცია