საქართველოში ათიდან შვიდი ადამიანი სვამს წყალს, რომელიც ჯანმო-ს ყველაზე მკაცრ
სტანდარტს აკმაყოფილებს: 2024 წელს მოსახლეობის 70,5%. ქალაქად ეს მაჩვენებელი
89,3%-ია. სოფლად — 40,9%, და 2000 წლიდან სულ 2,3 პროცენტული
პუნქტით გაიზარდა.
რას ზომავს ეს ციფრი
„უსაფრთხოდ მართული“ სასმელი წყლის კიბის უმაღლესი საფეხურია და მკაცრი კრიტერიუმები აქვს. წყალი
უნდა მოდიოდეს გაუმჯობესებული წყაროდან, ხელმისაწვდომი იყოს თვით საცხოვრებელში, იყოს მაშინ, როცა
საჭიროა, და თავისუფალი იყოს ფეკალური და პრიორიტეტული ქიმიური დაბინძურებისგან. შინამეურნეობა,
რომელიც ერთ პირობასაც ვერ აკმაყოფილებს, კატეგორიიდან გამოდის — მაშინაც, როცა ონკანი აქვს. ამიტომ
ეს მაჩვენებელი ზომავს არა მილის არსებობას, არამედ მიწოდების საიმედოობასა და უსაფრთხოებას; სწორედ
ამიტომ შეიძლება წლების განმავლობაში ადგილზე იდგეს, სანამ ინფრასტრუქტურა შენდება.
რა შეიცვალა
ქვეყნის მასშტაბით მაჩვენებელი 2000 წლის 59,4%-დან 2024 წელს 70,5%-მდე გაიზარდა. ამ ზრდის
თითქმის მთელი მოცულობა ქალაქებზე მოდის: ქალაქის მოცვა 78,1%-დან 89,3%-მდე აიწია, მთელი ზრდა კი
2013–2019 წლებში მოხდა და მას შემდეგ პრაქტიკულად უცვლელია. სოფლის მოცვა 2000 წლის 38,7%-დან
2024 წელს 40,9%-მდე შეიცვალა — 2,3 პუნქტი მეოთხედი საუკუნეში და 0,8 პუნქტი 2015 წლიდან.
კონტრასტი იმავე კოლექციის მეორე ინდიკატორთან მკვეთრია: უსაფრთხოდ მართული სანიტარია საქართველოში
2015 წლის 20,7%-დან 2024 წელს 63,0%-მდე გაიზარდა. სანიტარია დაიძრა. სოფლის
წყალი — არა.
სად აყენებს ეს საქართველოს
ჯანმო 2024 წლის მაჩვენებელს PHIG-ის შესადარებელი თერთმეტი ქვეყნიდან ათისთვის აქვეყნებს;
თურქეთი მათ შორის არ არის. საქართველო ათიდან მერვეა — ტაჯიკეთზე (65,1%) და აზერბაიჯანზე (57,8%)
მაღლა, ყირგიზეთზე (73,9%), მოლდოვაზე (75,8%) და სომხეთზე (82,1%) დაბლა და ბევრად უკან ყაზახეთსა
(91,5%) და თურქმენეთს (94,9%). სოფლისა და ქალაქის განაწილება თერთმეტიდან ექვსი ქვეყნისთვის
ქვეყნდება. საქართველოს 48,4 პროცენტული პუნქტის სხვაობა ამ ექვსში ყველაზე
დიდია — აზერბაიჯანის 44,6 პუნქტზე მაღლა და უზბეკეთის 14,2, ყირგიზეთის 11,5 და უკრაინის 1,4
პუნქტის ფონზე. საქართველოს ქალაქები ამ ექვსში სიდიდით მეორე საუკეთესოდ მომარაგებულია; სოფლები კი
სიდიდით მეორე ყველაზე ცუდად.
რატომ აქვს ამას მნიშვნელობა
70,5%-იანი საშუალო ისეთ ქვეყანას აღწერს, რომელიც არ არსებობს. ეს ორი სხვადასხვა ქვეყნის
არითმეტიკაა: ქალაქური საქართველო, რომელიც რეგიონში შედარებით კარგად მომარაგებულთა შორისაა, და
სოფლის საქართველო, სადაც ხუთიდან სამი შინამეურნეობა იღებს წყალს, რომელიც წყვეტილია, საცხოვრებლის
გარედან მოსატანია ან დაბინძურებაზე შეუმოწმებელი. რადგან ეს მაჩვენებელი ფეკალურ დაბინძურებაზეა
აგებული, სხვაობა იმის რუკაცაა, სად არის წყლით გადამდები რისკი — და ის სწორედ იქაა, სადაც
პირუტყვი, საძოვარი და შინამეურნეობის წყალმომარაგება ერთსა და იმავე მიწას იყოფს. ამიტომ წყალი
„ერთიანი ჯანმრთელობის“ და არა მხოლოდ ინფრასტრუქტურის საკითხია. ეს ციფრი ქვეყნის საშუალო
ტრენდით არ გამოსწორდება: ის მხოლოდ მაშინ გამოსწორდება, როცა სოფლის ხაზი დაიძრება.
ორივე ინდიკატორის სრული დინამიკა, რეგიონის შედარება და ჩამოსატვირთი მონაცემები
გარემოსა და ერთიანი ჯანმრთელობის გვერდზეა.
#საქართველოციფრებში #სასმელიწყალი #ერთიანიჯანმრთელობა #drpkhakadze #sheniekimi
წყარო: https://publichealth.ge/saqartvelo-cifrebshi-usafrtkhod-martuli-sasmeli-wyali-2024/
sheniekimi.ge