გაერო-ს ადამიანის უფლებათა საბჭოს სესიაზე საქართველოს შესახებ OHCHR-ის ანგარიში წარადგინეს

საქართველოში მიმდინარე პოლიტიკური მოვლენები ადამიანის უფლებების კუთხით სერიოზულ შეშფოთებას იწვევს – ეს წერია საქართველოს შესახებ ადამიანის უფლებათა საკითხებში გაერო-ს უმაღლესი კომისრის, ვოლკერ თურქის ანგარიშში, რომელიც დღეს ჟენევაში, გაერო-ს ადამიანის უფლებათა საბჭოს სესიაზე გაერო-ს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისის (OHCHR) გლობალური ოპერაციების განყოფილების დირექტორმა, მაარიტ კოჰონენ შერიფმა წარადგინა.

როგორც შერიფმა განაცხადა, საქართველოში 2025 წელს ისეთი კანონმდებლობის მიღება გაგრძელდა, რომელიც “სამოქალაქო სივრცეს ზღუდავს და მშვიდობიანი შეკრების უფლებას ძირს უთხრის”.

„გაერო-ს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისი აღნიშნავს საქართველოში საკანონმდებლო და პოლიტიკური მოვლენების განვითარებას, რომლებიც ადამიანის უფლებების კუთხით სერიოზულ შეშფოთებას იწვევს. 2025 წელს ისეთი კანონმდებლობის მიღება გაგრძელდა, რომელიც სამოქალაქო სივრცეს ზღუდავს და მშვიდობიანი შეკრების უფლებას ძირს უთხრის. ოფისი კვლავ შეშფოთებულია საპროტესტო აქციების კონტექსტში ადამიანის უფლებების დარღვევის შესახებ ცნობების გამო, რაც მოიცავს თვითნებურ დაკავებებს, არასათანადო მოპყრობას და დემონსტრანტებისა და ჟურნალისტების წინააღმდეგ ძალის არაპროპორციულ გამოყენებას“, – განაცხადა მაარიტ კოჰონენ შერიფმა.

გაერო-ს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისის (OHCHR) გლობალური ოპერაციების განყოფილების დირექტორის თქმით, OHCHR-ი მოუწოდებს საქართველოს ხელისუფლებას დემონსტრანტების წინააღმდეგ ძალადობის ყველა ფაქტი გამოიძიოს.

„ოფისი აღნიშნავს, ხელისუფლების მხრიდან რეაგირებას, მათ შორის მიმდინარე წლის მაისში ხუთი მოქმედი და ყოფილი სამართალდამცველის დაკავებას 2024 წელს დემონსტრანტების წინააღმდეგ ძალადობის სავარაუდო ფაქტებთან დაკავშირებით. OHCHR-ი მოუწოდებს ხელისუფლებას, ყველა მსგავს ბრალდებასთან დაკავშირებით სწრაფი და დამოუკიდებელი გამოძიება ჩაატაროს“, – აღნიშნა მაარიტ კოჰონენ შერიფმა.

ცნობისთვის, ანგარიშში საუბარია ოკუპირებულ აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში არსებულ მდგომარეობაზე.

ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისი საქართველოს მთავრობას მოუწოდებს: 

• შემოიღოს კონკრეტული ზომები მშვიდობიანი შეკრების უფლების დასაცავად და ხელშეწყობისთვის და განიხილოს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისის ანგარიშში ასახული ადამიანის უფლებათა სერიოზული დარღვევების შესახებ ბრალდებები, რომლებიც მოიცავს 2023 წლის 1 ივნისიდან 2024 წლის 31 დეკემბრამდე პერიოდს, განსაკუთრებით საზოგადოებრივი პროტესტების კონტექსტში მომხდარი ბრალდებები, მათ შორის დემონსტრანტების თვითნებური დაპატიმრებები და ჟურნალისტებისა და მედიის მუშაკების წინააღმდეგ ძალის არასაჭირო ან არაპროპორციული გამოყენება; და ჩაატაროს ასეთი ბრალდებების სწრაფი, დამოუკიდებელი და საფუძვლიანი გამოძიება, უზრუნველყოს ანგარიშვალდებულება და უზრუნველყოს სრული სათანადო პროცესი,სამართლიანი სასამართლო პროცესის გარანტიები და სასამართლო განხილვის შესაძლებლობა;
• გადახედოს 2025 წელს „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონში, სისხლის სამართლის კოდექსში, გრანტების კანონში, „შეკრებებისა და დემონსტრაციების შესახებ“ კანონსა და ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში შეტანილ ცვლილებებს, რათა უზრუნველყოს მათი სრულად შესაბამისობა საერთაშორისო ადამიანის უფლებათა სამართალთან, კერძოდ, სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების შესახებ საერთაშორისო პაქტის 19, 20 და 21 მუხლებთან, და უზრუნველყოს, რომ ყველა საკანონმდებლო პროცესი წარიმართოს სრული გამჭვირვალობით და საზოგადოების მნიშვნელოვანი მონაწილეობით;
• გაძლიერდეს ძალისხმევა გენდერული დისკრიმინაციისა და ძალადობის წინააღმდეგ საბრძოლველად და გენდერული თანასწორობის ხელშეწყობის მიზნით საქართველოში პოლიტიკურ წარმომადგენლობაში, მათ შორის 2025 წელს მიღებული გენდერულ საკითხებთან დაკავშირებული საკანონმდებლო ცვლილებების გადახედვით;
• აღდგეს სამოქალაქო საზოგადოებისთვის ხელსაყრელი გარემო იმის უზრუნველყოფით, რომ არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და მაუწყებლების მიერ უცხოური მხარდაჭერის მიღების შესაძლებლობაზე ნებისმიერი შეზღუდვა მკაცრად შემოიფარგლოს აუცილებლობითა და პროპორციულობით და შეესაბამებოდეს ადამიანის უფლებების საერთაშორისო ვალდებულებებს.

გაერო მწუხარებას გამოთქვამს, რომ საერთაშორისო დამკვირვებლებს საქართველოს ოკუპირებულ რეგიონებში კვლავ არ უშვებენ და ითხოვს დაუყოვნებელ წვდომას. ჟენევის დისკუსიების ფარგლებში საჭიროდ მიიჩნევს გალის ინციდენტების პრევენციის მექანიზმის (IPRM) უპირობო აღდგენას.

ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისი აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში ადამიანის უფლებათა მდგომარეობასთან დაკავშირებით, ყველა ჩართულ მხარეს მოუწოდებს:

• განახორციელონ ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისის წინა ანგარიშებიდან მიღებული რეკომენდაციები;
• მოხსნან გადაადგილების გადაჭარბებული შეზღუდვები და სრულად გახსნან ყველა გადასასვლელი პუნქტი ადმინისტრაციული სასაზღვრო ხაზების გასწვრივ, რათა ხელი შეუწყონ ადამიანის უფლებებით სარგებლობას;
• განიხილონ ადამიანის უფლებათა დარღვევების შესახებ მიმდინარე ბრალდებები, განსაკუთრებით ის, რაც გავლენას ახდენს გალისა და ახალგორის რაიონებსა და მიმდებარე ტერიტორიებზე მცხოვრებ ეთნიკურ ქართველებზე და იძულებით გადაადგილებულ პირებზე და უზრუნველყონ მათი უფლებებით სრულად სარგებლობა;
• ადამიანის უფლებებზე დაფუძნებული ნდობის აღდგენის ზომების წინ წამოწევა, დიალოგის ხელშეწყობა და სამოქალაქო სივრცის უზრუნველყოფა და საერთაშორისო ორგანიზაციების თავისუფლად მოქმედების უზრუნველყოფა გაუმართლებელი შეზღუდვების გარეშე;
• სიცოცხლის უფლების დარღვევისა და წამების ან არასათანადო მოპყრობის ყველა ბრალდების გამოძიება, დამნაშავეების პასუხისმგებლობის უზრუნველყოფა და მსხვერპლთათვის შესაბამისი კომპენსაციის უზრუნველყოფა;
• თავისუფლების ნებისმიერი თვითნებური აღკვეთის დასრულება და მასთან დაკავშირებული საკითხების მოგვარება საერთაშორისო ადამიანის უფლებათა სამართლის სრული დაცვით;
• ყველა საჭირო ზომის მიღება გადაადგილების თავისუფლებაზე არსებული შეზღუდვების მოსახსნელად და არსებული პრაქტიკის უარყოფითი შედეგების მოსაგვარებლად, ყველა ადამიანის უფლებით თანაბარი სარგებლობის უზრუნველყოფით;
• გენდერული დისკრიმინაციისა და ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლა და იმის უზრუნველყოფა, რომ ქალებსა და გოგონებს ჰქონდეთ უსაფრთხო, შეუფერხებელი წვდომა აუცილებელ სოციალურ და ჯანდაცვის მომსახურებაზე, მათ შორის სექსუალური და რეპროდუქციული ჯანმრთელობის მომსახურებაზე, და საზოგადოებრივი მონაწილეობის მნიშვნელოვანი შესაძლებლობები;
• ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებებით თანაბარი სარგებლობის უზრუნველყოფა და ხარისხიანი განათლების ხელმისაწვდომობა ყველასთვის დისკრიმინაციის გარეშე, მათ შორის მშობლიურ ენაზე სწავლების მიღების უფლების ჩათვლით.