ანალიზი: სახელმწიფო უნივერსიტეტებში პირველკურსელების რაოდენობა შემცირდა, ხოლო კერძოებში — გაიზარდა

განათლების ექსპერტი შალვა ტაბატაძე აქვეყნებს საქართველოში 2026 წლის ერთიანი ეროვნული გამოცდების და საბაკალავრო საფეხურზე სტუდენტთა ჩარიცხვების შედეგების სტატისტიკურ და პოლიტიკურ-ფინანსურ ანალიზს, რომელიც შედარებულია წინა, 2025 წლის მონაცემებთან.

ანალიზის თანახმად, წინა წელთან შედარებით 2026 წელს  საბაკალავრო პროგრამებზე ჩარიცხული სტუდენტების რაოდენობა მკვეთრად არ შემცირებულა. თუმცა, მონაცემები აჩვენებს, რომ სახელმწიფო უნივერსიტეტებში, სადაც სწავლას მთლიანად სახელმწიფო ბიუჯეტი აფინანსებს, პირველკურსელების რაოდენობა შემცირდა, ხოლო კერძოებში, სადაც სწავლა ფასიანია, პირიქით – გაიზარდა.

შალვა ტაბატაძის ანალიზი ასეთია:

მისაღები გამოცდების შედეგების გამოქვეყნებამ დიდი აჟიოტაჟი გამოიწვია. საჯაროდ ხელმისაწვდომ მონაცემებზე დაფუძნებით რეალური სურათი შემდეგია:

1. 2025 წელთან შედარებით საბაკალავრო პროგრამებზე ჩარიცხული სტუდენტების საერთო რაოდენობა მკვეთრად არ შემცირებულა. 2026 წელს, 2025 წელთან შედარებით, მთლიანობაში საბაკალავრო პროგრამებზე 565 სტუდენტით ნაკლები ჩაირიცხა. სახელმწიფო უნივერსიტეტებში საბაკალავრო პროგრამებზე ჩარიცხული სტუდენტების რაოდენობა შემცირდა 2017 სტუდენტით; კერძო უნივერსიტეტებში საბაკალავრო პროგრამებზე ჩარიცხული სტუდენტების რაოდენობა კი გაიზარდა 1452 სტუდენტით;

2. „შრომის ბაზრის მოთხოვნიდან გამომდინარე“ სახელმწიფო უნივერსიტეტებში შემცირებული ადგილები, როგორც მოსალოდნელი იყო, გადანაწილდა კერძო უნივერსიტეტებში. მაგალითად, სამართლის პროგრამებზე საჯარო უნივერსიტეტებში ჩაირიცხა 652 სტუდენტით ნაკლები 2026 წელს 2025 წელთან შედარებით, ხოლო კერძო უნივერსიტეტებში ჩაირიცხა 332-ით მეტი სტუდენტი;

3. საჯარო უნივერსიტეტებიდან ჩარიცხული სტუდენტების რაოდენობა 2025 წელთან შედარებით როგორც მოსალოდნელი იყო მკვეთრად გაეზარდა თსუ-ს და სამედიცინოს, ხოლო შეუმცირდა ილიას და რეგიონულ უნივერსიტეტებს (ბათუმი-ქუთაისის გარდა);

4. შინამეურნეობების (ანუ ოჯახების) საერთო დანახარჯი დიდი ალბათობით არ შემცირდება და სავარაუდოდ გაიზრდება საერთო მოცულობით. უბრალოდ, თუ ადრე ის ნაწილდებოდა 15000-ზე მეტ სტუდენტზე, ახლა ის გადანაწილდება 11600-მდე სტუდენტის ოჯახებზე;

5. სახელმწიფოს დაფინანსებით 2025 წელს დაახლოებით 15500 სტუდენტი სწავლობდა სხვადასხვა მოცულობის დაფინანსებით (საგრანტო დაფინანსება, ე.წ. უფასო ფაკულტეტები და სოციალური პროგრამა), 2026 წელს სახელმწიფოს დაფინანსებით პირველ კურსზე 17862 სტუდენტი ისწავლის ანუ დაახლოებით 2000 სტუდენტით მეტი;

6. ქართულ ენაში მომზადების პროგრამაზე ჩარიცხულ სტუდენტთა რაოდენობა დაახლოებით 15%-ით შემცირდა, უფრო კონკრეტულად ქართულ ენაში მომზადების ერთწლიან პროგრამებზე 2026 წელს ჩაირიცხა 1528 სტუდენტი, ხოლო 2025 წელს იყო ჩარიცხული 1751 ანუ 223-ით მეტი. თუმცა რადგან ჩარიცხულ სტუდენტთა 98% სახელმწიფო უნივერსიტეტებში ირიცხება, სწავლის საფასურის გადახდა არ მოუწევთ ოჯახებს;

7. 2026 წელს საჯარო უნივერსიტეტებში საბაკალავრო პროგრამებზე გამოყოფილი ადგილებიდან შეუვსებელი დარჩა 3847 ადგილი. 2025 წელს შეუვსებელი იყო 4483 ადგილი, თუმცა პროცენტული პროპორცია გამოყოფილ და შეუვსებელ ადგილებს შორის თითქმის იდენტურია;

8. შეუვსებელი ადგილები ძირითადად დარჩა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტში და ასევე რეგიონულ უნივერსიტეტებში (სოხუმი, ბათუმი, ქუთაისი ორივე, თელავი, სამცხე-ჯავახეთი, ზუგდიდი), რაც განპირობებულია საბაკალავრო პროგრამების არჩევანის შეზღუდვით რეგიონულ უნივერსიტეტებში და ქართული ენის ერთწლიანი პროგრამების და საბაკალავრო პროგრამების გადანაწილების პრინციპით;

9. კერძო უნივერსიტეტებში 2026 წელს შეუვსებელი დარჩა 3540 ადგილი, ხოლო 2025 წელს აუთვისებელი იყო 7749 ადგილი. საჯარო უნივერსიტეტებში კონკრეტულ მოთხოვნადი მიმართულებების შეზღუდვამ კერძო უნივერსიტეტებს მეტი შესაძლებლობა მისცა სტუდენტების მოსაზიდად.